محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )

19

تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )

نفرت كند علامت ديوانگى است و اگر تناول كند و يك شبانه روز هلاك نگردد غير ديوانه خواهد بود . العلاج : اوّل ، موضع زخم را حجامت كرده و مبالغه در كشيدن و جذب سميت و اخراج او بايد نمود و تضميد به اشيائى بايد نمود كه زخم وسيع گشته به نشود ؛ مثل پياز و ترتيزك و چغندرِ پخته در روغن و ساير مراهمِ اكّاله و اگر داغ كنند و در دفع چرك آن مبالغه نمايند به غايت نافع است ؛ اما بعد از سه روز پر نفعى ندارد ؛ چه سميت او سرايت كرده ، در اين صورت بر زخم آن جاو شير و اشياء جاذب سمّ بايد بست مانند نطرون يا بول انسان و خاكستر تاك با سركه و ترتيزك با روغن و تكرار بستن سريشم ماهى را نافع دانسته‌اند و در ترطيب و تقويت اعضاىِ رئيسه بايد كوشيد معالجهء او به دستور ماليخوليا و جنون بايد نمود و از جماع و خوردن ترشيها و هواى سرد اجتناب بسيار لازم است و تنقيهء سودا به منضج و مسهل مكرر بايد كرد . اين دوا را « جالينوس » فرموده كه به هر كه داده شد خوف از آب نكرد و باعث نجات گرديد : دواء السرطان : سرطان زنده را در ظرف مس سرخ به قدرى بايد برشته كرد كه توان سائيد و ده جزو آن را با جنطيانا پنج جزء و كندر يك جزء نرم سائيده ، در ايامى كه روز مسهل نباشد با آب سرد و دو درهم صبح و دو درهم شب تناول نمايند . در تفريح و ترطيب و نشاط طبع سعى كنند و حقنه به ماء الشعير و روغن گل سرخ و آب برگ خرفه و لعاب بزرقطونا و امثال آن بسيار مفيد است و آب را در ظرف لوله دار بدهند كه آن را نبيند و چون ظرف آب ، پوست كفتار باشد از خوردن آن اجتناب نمىكند و در آب گرم نشستن و بول در آن كردن به غايت مفيد است . از غذاها و گوشتهاى لطيف ، مثل مرغ پروارى و برّه و بزغالهء فربه و روغن كره و شير و پالوده و حلواهاى نشاسته و امثال آن تناول نمايند و شراب ممزوج با آبِ بسيار به غايت موافق است و تدهين سر و بدن به روغنهاى رطبه ، مثل روغن بنفشه نافع و استراحت و خواب ، بسيار مفيد است و خوردن آبِ پودنهء نهرى روزى صد مثقال به سه دفعه از سه روز تا يك هفته از مجربات است و آب پياز به دستور سه روز و روزى صد مثقال به سه چهار دفعه بنوشند بىعديل دانسته‌اند و آب ثيل از مجربات است و چون